>ČASOPIS PRO MODERNÍ FILOLOGII 2026 (108) 2
Productivity of Verbal Nouns: Potential and Actual Gaps in Polish and Czech
ABSTRACT (en)
This study examines the productivity of verbal noun (VN) formation in Polish and Czech, focusing on the discrepancy between their theoretical productivity and actual usage in the context of other Slavic languages. Although Polish and Czech VNs are traditionally considered entirely regular formations derivable from almost all verbs, several features have been described as total or partial obstacles to their formation. These hypotheses were verified on corpus material by comparing all verbal and VN lemmas within a single corpus. The study showed that none of the semantic groups represents an absolute obstacle to the formation of VNs. However, certain semantic groups demonstrate reduced formation. Additionally, the corpus data revealed a correlation between verb frequency and the absence of VNs (the probability of absence increases with decreasing verb frequency). A comparison of Czech and Polish shows further interesting similarities in the area of VN formation restrictions.Although comparing the internal structure of words across languages has long been a subject of interest in contrastive linguistics and linguistic typology, most of this research focuses on qualita tive aspects, and when data is adduced, its scope is usually limited. This paper presents a pilot study of word-internal structure based on parallel data extracted from the Europarl corpus for six Euro pean languages. For the purposes of this study, the data were lemmatized, annotated with part-of speech tags, and segmented into morphs, which were classified according to their boundedness and lexicality. The annotated corpus was used in three case studies. Firstly, we examined the behaviour of morphemes with respect to Zipf’s law. Secondly, we investigated the relationship between mor phological structure of words and Zipf’s abbreviation law, providing evidence that the morphe matic structure of words influences their frequency over and above their length. Thirdly, we have described possible cases of concurrence among morpheme types and offered rudimentary explana tory hypotheses for them.
KEYWORDS (en)
verbal nouns, verbs, corpus linguistics, Polish, Czech
KLÍČOVÁ SLOVA (cz)
verbální substantiva, slovesa, korpusová lingvistika, polština, čeština
DOI
https://doi.org/10.14712/23366591.2026.2.1
LITERATURE
Bańko, M. (2002): Wykłady z polskiej fleksji. Warszawa: PWN.
Dickey, S. M. (2000): Parameters of Slavic Aspect. Stanford, CA: CSLI Publications.
Dvořák, V. (2017): Verbální substantivum. In: P. Karlík — M. Nekula — J. Pleskalová (eds.) (2017), Nový encyklopedický slovník češtiny online [on-line]. Dostupné z: czechency.org SUBSTANTIVUM. Poslední přístup: prosinec 2025.
Giger, M. — Kocková, J. (2025). Pasti dat: srovnatelnost dat jazykových korpusů. Časopis pro moderní filologii, 107, 1, s. 7–18.
Grzegorczykowa, R. — Laskowski, R. — Wróbel, H. (eds.) (1998): Gramatyka współczesnego języka polskiego, Morfologia, Cz. 1. Warszawa: PWN.
Jędrzejko, E. (1993): Nominalizacje w systemie i w tekstach współczesnej polszczyzny. Katowice: Uniwersytet Śląski.
Karlík, P. (2016a): Neurčitý slovesný tvar. In: P. Karlík — M. Nekula — J. Pleskalová (eds.), Nový encyklopedický slovník češtiny. [on-line]. Dostupné z: czechency.org SLOVESNÝ TVAR. Poslední přístup: listopad 2025.
Karlík, P. (2016b): Participium. In: P. Karlík — M. Nekula — J. Pleskalová (eds.), Nový encyklopedický slovník češtiny. [on-line]. Dostupné z: czechency.org. Poslední přístup: listopad 2025.
Kocková, J. (2022): Neurčité tvary slovesné v češtině, ruštině a němčině a jejich vzájemná ekvivalence. Praha: Academia Slovanský ústav AV ČR.
Kocková, J. (2026): Czech and Russian verbal nouns in the light of the language corpora. Russian Linguistics. Online. 50, 1, 2. Dostupné z: https://rdcu.be/eY0y8
Křížková, H. (1968): Substantiva s dějovým významem v ruštině a v češtině. In: Kapitoly ze srovnávací mluvnice ruské a české III. O ruském slovese. Praha: Academia, s. 81–152.
Łaziński, M. (2020): Wykłady o aspekcie polskiego czasownika. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Marzniakowa, I. (1993): Gramatyka konfrontatywna rosyjsko-polska. Warszawa: PWN.
MČ 2 (1986): Mluvnice češtiny 2. Online. Praha: Academia. Dostupné z: avcr.cz. Poslední přístup: říjen 2025.
MČ 3 (1987): Mluvnice češtiny 3. Online. Praha: Academia. Dostupné z: avcr.cz. Poslední přístup: říjen 2025.
Panevová, J. (1980): Formy a funkce ve stavbě české věty. Praha: Academia.
Pchelintseva, O. (2022): Aspectual properties of Ukrainian verbal action nouns. Russian Linguistics V. Springer Nature. Oktober 2022, 46, 3. Dostupné z: doi.org/10.1007/s11185-022-09267-4
Pchelintseva, O. (2026a): From Verb to Noun: The Aspectuality of Verbal Nouns in a Comparative Study of Slavic Languages. Berlin: Frank & Timme.
Pchelintseva, O. (2026b): Zatłuczenie się kota: Aspectual range of Polish verbal nouns. Theoria et Historia Scientiarum (v tisku).
Polański, K. (2003): Leksykalizacja. In: K. Polański (ed.): Encyklopedia językoznawstwa ogólnego (ss. 330–331). Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Puzynina, J. (1969): Nazwy czynności we współczesnym języku polskim. Warszawa: PWN.
Rozwadowska, B. (2000): Aspectual Properties of Polish Nominalizations. Journal of Slavic Linguistics, 8, s. 239–261.
Saloni, Z. (2007): Czasownik polski (odmiana, słownik). wyd. III. Warszawa: Wiedza Powszechna.
Saloni, Z. — Woliński, M. — Wołosz, R. — Gruszczyński, W. — Skowrońska, D. (2012): Słownik gramatyczny języka polskiego. Podstawy teoretyczne. Instrukcja użytkowania. Warszawa: Sowa Sp. z o.o.
Stehlíková, L. (2010): Morfosyntaktické vlastnosti deverbálních jmen na -ní/-tí. Disertační práce. Brno: FF MUNI. Dostupné z: https://is.muni.cz/th/e7gd9/ (chybí v textu)
Šmilauer, V. (1972): Nauka o českém jazyku. Praha: SPN.
Tokarski, J. (2001): Fleksja polska. Warszawa: PWN.
Woliński, M. — Saloni, Z. — Wołosz, R. — Gruszczyński, W. — Skowrońska, D. — Bronk, Z. (2020): Grammatical Dictionary of Polish. 4th Edition Online. Warszawa. Dostupné z: sgjp.pl
Зализняк, А. (2007): Связь отглагольных существительных на -ние, -тие с глагольным видом. В: Terra balkanica. Terra slavica: К юбилею Т.В. Цивьян. Москва: Институт славяноведения РАН, c. 43–51.
Мельничук, А. С. (ред.) (1986): Историческая типология славянских языков: Фonetika, slovoobrazovanie, leksika i frazeologia. Киев: Наукова думка.
Озерова, Н. Г. (ред.) (2003): Сопоставительная грамматика русского и украинского языков. Киев: Наукова думка.
Пінчук, О. Ф. (1975): Slovotvіrna struktura vіddієslіvnih іmennikіv sučasnoї ukraїnsʹkoї lіteraturnoї movi. В: Жовтобрюх, М. А. (ред.), Морфологічна будова сучасної української мови. Київ: Наукова думка, с. 35–82.
Пчелинцева, Е. (2016): От глагола к имени: аспектуальность в русских, украинских и польских именах действия. Санкт-Петербург: Наука.
Рохкін, С. Л. (1961): Аддзеяслоўныя nazoŭnіkі ў сучаснай беларускай мове. В: З даследаванняў па беларускай і рускай мовах. Минск, с. 47–67.
Шведова, Н. (ред.) (1980): Русская грамматика. Москва: Наука.
LITERATURE
ASSČ: Akademický slovník současné češtiny. Ústav pro jazyk český. Dostupné z: slovnikcestiny.cz
Dubisz, S. (2003): Uniwersalny słownik języka polskiego. Warszawa: PWN SA. Dostupné z: https://usjp.pwn.pl/
Mędak, S. (2004): Słownik form koniugacyjnych czasowników polskich. Kraków: Universitas.
Narodowy Korpus Języka Polskiego (2008–2012). Dostupné z: http://nkjp.pl/
syn2020 (2020). Reprezentativní korpus psané češtiny. Ústav Českého národního korpusu FF UK, Praha. Dostupné z: http://www.korpus.cz
Rejzek, J. (2001): Český etymologický slovník. Voznice: Leda.
syn v12 (2023). Korpus SYN, verze 12 ze 29. 12. 2023. Ústav Českého národního korpusu FF UK, Praha. Dostupné z: korpus.cz
Staročeský slovník (1968–2008). [Seš.] 1–26 [online]. Praha: Academia. Dostupné z: cas.cz
SSJČ: Havránek, B. (ed.). (1989): Slovník spisovného jazyka českého. ČSAV. Dostupné z: https://ssjc.ujc.cas.cz/
SSČ: Filipec, J. (ed.). (2001): Slovník spisovné češtiny pro školu a veřejnost. Praha: Academia.
Żmigrodzki, P. (ed.) (2024): Wielki słownik języka polskiego PAN. Kraków: Wyd. Siódme. Dostupné z: https://wsjp.pl/. Poslední přístup: prosinec 2024.
