>ČASOPIS PRO MODERNÍ FILOLOGII 2026 (108) 1
Zoonyms — Their Use, Concepts and Subcategories in Slavic Languages
ABSTRACT (en)
This article explores issues in Slavic onomastics, focusing on matters that pertain to zoonymy. Its main goal is to examine the terminological inconsistencies and especially the arbitrary, inconsistent use of the term “zoonym” (as well as “zoonymy” and “zoonomastics”) in Slavic linguistics (especially in the context of west- and south-Slavic works). The matters discussed here concern not only ono mastics, but also phraseology and etymology. The analysis aims to pinpoint underlying reasons for the existence of inconsistencies, i.a., terminological synonymy, polysemy, competition between na tive terminology and internationalisms, as well as the formation of terminological neologisms and hybrid structures based on Greek and Latin.
The article also endeavours to examine zoonymy-bound terminology and its use throughout var ious Slavic languages, focusing on Bulgarian, Ukrainian and Croatian.
KEYWORDS (en)
terminology, onomastics, zoonym, zoonymy, nomen proprium, nomen apelativum, Slavic languages
KLÍČOVÁ SLOVA (cz)
terminologie, onomastika, zoonymum, zoonymie, nomen proprium, nomen appellativum, slovanské jazyky
DOI
https://doi.org/10.14712/23366591.2026.1.7
LITERATURE
Aleksiejenko, M. — Horniatko-Szumiłowicz, A. (2005): Ukraińsko-polski słownik terminów lingwistycznych. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.
ASSČ = Kraus, J. — Petráčková, V. (2001): Akademický slovník cizích slov. Praha: Academia.
ASSČ = Akademický slovník současné češtiny [online] (2017–2025). Dostupný z: https://slovnikcestiny.cz.
Barčot, B. (2017): Lingvokulturologija i zoonimska frazeologija. Zahreb: Hrvatska sveučilišna naklada.
Bezděka, J. V. (1962): „Jak říkávali kravičkám na Příbramsku 1796“. Zpravodaj Místopisné komise ČSAV, 3, 2, s. 136–138.
Bezděka, J. V. (1963): „Jména psů z počátku století (podle Václava Fuchse)“. Zpravodaj Místopisné komise ČSAV, 4, 2, s. 158–160.
Bijak, U. (2019): „Polska terminologia onomastyczna. Ku harmonizacji systemu“. In: A. Chomová — J. Krško — I. Valentová (eds.), Konvergencie a divergencie v propriálnej sfére. 20. slovenská onomastická konferencia Banská Bystrica 26.–28. júna 2017. Zborník referátov. Bratislava: Filozofická fakulta Univerzity Mateja Bela v Banskej Bystrici — Jazykovedný ústav Ľudovíta Štúra Slovenskej akadémie vied v Bratislave — VEDA, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, s. 44–52.
Biolik, M. — Duma, J. (eds.) (2011): Chrematonimia jako fenomen współczesności. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.
Blažek, V. (2010): „BALTO-SLAVIC *u̯epri̯o- ‘BOAR’“. Baltistica, 45, 1, s. 85–94.
Blažek, V. (2017): „K pojmenování ‚medvěda‘ ve slovanštině“. Slavia, 86, 1, s. 53–60.
Boháčová, M. (2022): „Černá dáma a Hugo z Lednice: Příspěvek ke studiu fytonym“. Acta onomastica, 63, s. 55–68.
Brozović Rončević, D. — Čilaš Šimpraga, A. (2008): „Nacrt za zoonomastička istraživanja (na primjeru imena konja)“. Folia onomastica Croatica, 17, s. 37–58.
Bubak, J. (2005): „Zoonimia — nazwy zwierząt“. In: E. Rzetelska-Feleszko (ed.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, s. 329–341.
Čilaš Šimpraga, A. (2019): Croatian Equivalents of ICOS Key Onomastic Terms. Dostupné z: https://icosweb.net/wp/wp-content/uploads/2021/12/Croatian_ICOS-Terms-hr-1.pdf.
Čilaš Šimpraga, A. — Frančić, A. (2019): „Pogled u hrvatsku onomastičku terminologiju“. In: A. Chomová — J. Krško — I. Valentová (eds.), Konvergencie a divergencie v propriálnej sfére. 20. slovenská onomastická konferencia Banská Bystrica 26.–28. júna 2017. Zborník referátov. Bratislava: Filozofická fakulta Univerzity Mateja Bela v Banskej Bystrici — Jazykovedný ústav Ľudovíta Štúra Slovenskej akadémie vied v Bratislave — VEDA, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, s. 29–43.
David, J. — Klemensová, T. — Mistecký, M. et al. (eds.) (2022): Od etymologie ke krajině. Onomastika pro 21. století. Brno: Host.
Dimitrieva, B. (2014): „Zoonimy Księgi Kapłańskiej (studium porównawcze na macedońskich przekładach)“. Wratislaviensium Studia Classica olim Classica Wratislaviensia, 3, 34, s. 15–28.
Dufková, K. (2022): Olší, Nusperg, Růžodol — Názvy dřevin v sídelních jménech českých zemí. Brno: Masarykova univerzita.
EJO = Polański, K. (ed.) (1999): Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Gałkowski, A. (2012): „Propozycje a rozstrzygnięcia terminologiczno-pojęciowe dotyczące chrematonimii“. In: I. Łuc — M. Pogłódek (eds.), W komunikacyjnej przestrzeni nazw własnych i pospolitych. Księga jubileuszowa dedykowana profesorowi Robertowi Mrózkowi. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 187–200.
Gałkowski, A. (2018): „Definicja i zakres chrematonimii“. Folia onomastica Croatica, 27, s. 10–14. https://dx.doi.org/10.21857/mwo1vcz00y.
Gałkowski, A. — Bijak, U. (2018): Polish Equivalents of ICOS Key Onomastic Terms. Dostupné z: https://icosweb.net/wp/wp-content/uploads/2021/12/Polish_ICOS-Terms-pl-1.pdf.
Gołąb, Z. — Heinz, A. — Polański, K. (1970): Słownik terminologii językoznawczej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Górnowicz, H. (1959): „Zawołania zwierząt domowych w Sztumskiem. Osiągnięcia i postulaty w dziedzinie badań zoonomastycznych“. Onomastica, 5, s. 451–462.
Górnowicz, H. (1988): „Zoonimia“. In: H. Górnowicz, Wstęp do onomastyki. Gdańsk: Uniwersytet Gdański, s. 83–94.
Górny, H. (2019): „Polish Anthroponomastic Terminology — Towards Systematization and Normalization“. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, sectio FF, 37, 1, s. 105–117. http://dx.doi.org/10.17951/ff.2019.37.1.105-117.
Harvalík, M. (2003): „K současnému stavu slovanské onomastické terminologie“. In: M. Biolik (ed.), Metodologia badań onomastycznych. Olsztyn: Ośrodek Badań Naukowych im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie, s. 43–49.
Harvalík, M. (2019): „Mezinárodní a slovanská onomastická terminologie: Reflexe, realita a vize“. In: A. Chomová — J. Krško — I. Valentová (eds.), Konvergencie a divergencie v propriálnej sfére. 20. slovenská onomastická konferencia Banská Bystrica 26.–28. júna 2017. Zborník referátov. Bratislava: Filozofická fakulta Univerzity Mateja Bela v Banskej Bystrici — Jazykovedný ústav Ľudovíta Štúra Slovenskej akadémie vied v Bratislave — VEDA, vydavateľstvo Slovenskej akadémie vied, s. 23–28.
Harvalík, M. (2021): Czech Equivalents of ICOS Key Onomastic Terms. Dostupné z: https://icosweb.net/wp/wp-content/uploads/2021/12/Czech_ICOS-Terms-cz-1.pdf.
Honl, I. (1962): „Několik poznámek k dosavadnímu materiálu o jménech psů“. Zpravodaj Místopisné komise ČSAV, 3, 4, s. 300–305.
Kaleta, Z. (2005): „Kierunki i metodologia badań. Terminologia“. In: E. Rzetelska-Feleszko (ed.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia. Warszawa — Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, s. 45–81.
Karolak, S. (1999): „Imię własne (nazwa własna, nomen proprium)“. In: K. Polański (ed.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, s. 246–247.
Knappová, M. (2017): „ZOONYMUM“. In: P. Karlík — M. Nekula — J. Pleskalová (eds.), CzechEncy — Nový encyklopedický slovník češtiny. Dostupné z: https://www.czechency.org/slovnik/ZOONYMUM.
Kopertowska, D. (2005): „Żeńskie hipokorystyka w funkcji kynonimów — efemeryda czy tendencja?“. Acta onomastica, 46, s. 79–84.
Kosyl, C. (1996): „Kynonimy literackie na tle zoonimii uzualnej (część I)“. Onomastica, 41, s. 153–201.
Kosyl, C. (1997): „Kynonimy literackie na tle zoonimii uzualnej (część II)“. Onomastica, 42, s. 251–270.
Kosyl, C. (1998): „Kynonimy literackie na tle zoonimii uzualnej (część III)“. Onomastica, 43, s. 309–339.
Králik, Ľ. (2022): „Etymologický príspevok k štúdiu slovenskej nárečovej fytonymie: bíbolenka, bibol(i)enka, bimbonka“. Jazykovedné štúdie. Slovanské nárečia v čase a priestore, 38, s. 189–194.
Krošláková, E. (ed.) (1994): Jazyková a mimojazyková stránka vlastných mien. 11. slovenská onomastická konferencia. Nitra 19.–20. mája 1994. Zborník referátov. Bratislava — Nitra: Jazykovedný ústav Ľ. Štúra SAV — Vysoká škola pedagogická.
Kržišnik, E. (2014): „Zoonimi v slovenskih frazeoloških primerah“. In: I. Vidović-Bolt (ed.), Životinje u frazeološkom ruhu. Zbornik radova s međunarodnoga znanstvenog skupa Animalistički frazemi u slavenskim jezicima održanog 21. i 22. III. 2014. na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. Zagreb: FF-press, s. 1–20.
KSSJ = Kačala, J. — Pisárčiková, M. (eds.) (2003): Krátky slovník slovenského jazyka. Bratislava: Veda.
Ljubičić, M. (1994): „O hrvatskim zoonimima: konotativno značenje i frazeologija“. Filologija, 22–23, s. 245–252.
Lotko, E. (1998): Slovník lingvistických termínů pro filology. Olomouc: Univerzita Palackého.
Majtán, M. (1989): „Klasifikácia chrématonymie“. In: R. Šrámek — L. Kuba (eds.), Chrématonyma z hlediska teorie a praxe. Sborník z 3. celostátního semináře „Onomastika a škola“. Ústí nad Labem 21.–22. 6. 1986. Brno: Onomastická komise ČSAV, s. 7–13.
Mistrík, J. (1998): Lingvistický slovník. Bratislava: Slovenské pedagogické nakladateľstvo.
Moszko, A. (2010): „Planowanie terminologiczne w dobie globalizacji“. In: B. Czopek-Kopciuch — P. Żmigrodzki (eds.), Język polski — wczoraj, dziś, jutro…. Kraków: Wydawnictwo LEXIS, s. 108–119.
Nübling, D. (2022): „Linguistische Zugänge zur Tier/Mensch-Grenze“. In: M. Lind (ed.), Mensch — Tier — Maschine. Sprachliche Praktiken an und jenseits der Außengrenze des Humanen. Bielefeld: transcript, s. 27–76.
Odaloš, P. — Vallová, E. (2020): „Sústava slovanskej onomastickej terminológie (vznik, existencia, neuralgické miesta, aktualizácia)“. Folia onomastica Croatica, 29, s. 169–202. https://dx.doi.org/10.21857/yl4okflgq9.
OGSS = Sokolová, M. — Jarošová, A. [online] (2022): Ortograficko-gramatický slovník slovenčiny. Dostupný z: https://www.juls.savba.sk/ogs.html.
Pastyřík, S. (2010): Rukověť pro onomastické semináře. Slovníček. Hradec Králové: Univerzita Hradec Králové. Dostupný z: https://adoc.pub/rukov-pro-ono-masticke-seminae-slovniek.html.
Pleskalová, J. (2017): „ONOMASTIKA“. In: P. Karlík — M. Nekula — J. Pleskalová (eds.), CzechEncy — Nový encyklopedický slovník češtiny. Dostupné z: https://www.czechency.org/slovnik/ONOMASTIKA.
Polański, K. (1999): „Onomastyka“. In: K. Polański (ed.), Encyklopedia językoznawstwa ogólnego. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, s. 406.
PSJČ = Hujer, O. — Smetánka, E. — Weingart, M. — Havránek, B. — Šmilauer, V. — Získal, A. [online] (1935–1957): Příruční slovník jazyka českého. Dostupný z: http://psjc.ujc.cas.cz.
Pulević, V. (2012): Crnogorske onomastičke studije. Podgorica: Institut za crnogorski jezik i književnost.
Rychło, M. — Kaczyńska-Kowalski, A. — Witczak, K. T. (2024): „Milk-sucking ‘Thieves’ in Indo-European Folklore: An Etymological Analysis of Zoonyms“. Lege Artis — Language Yesterday Today Tomorrow, 9, 1, s. 84–103. Dostupné z: https://doi.org/10.34135/lartis.24.9.1.05.
Samardžija, M. (1995): Leksikologija s poviješću hrvatskoga jezika: udžbenik za 4. razred gimnazije. Zagreb: Školska knjiga.
Sekulić, A. (1993): „Imena za konje u Žedniku“. Folia onomastica Croatica, 2, s. 109–114.
Sesar, D. — Grčević, M. (2014): „Papci i drugi meronimi životinjskih udova u frazemima hrvatskoga i pojedinih slavenskih jezika“. In: I. Vidović Bolt (ed.), Životinje u frazeološkom ruhu. Zbornik radova s međunarodnoga znanstvenog skupa Animalistički frazemi u slavenskim jezicima održanog 21. i 22. III. 2014. na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Zagrebu. Zagreb: FF-press, s. 163–184.
Schwerdt, J. (2007): „Hipponymie. Zu Benennungsmotiven bei Pferdenamen in Geschichte und Gegenwart“. Beiträge zur Namensforschung, 42, s. 1–43.
Siatkowska, E. (2011): „Z historii słowiańskich zoonimów. Wybrane zagadnienia“. Rocznik Slawistyczny, 60, s. 101–109.
Simeon, R. (1969): Enciklopedijski rječnik lingvističkih naziva. I. A–O; II. P–Ž. Zagreb: Matica hrvatska.
SJČŠV = Filipec, J. — Daneš, F. — Machač, J. — Mejstřík, V. (2012): Slovník jazyka českého pro školu a veřejnost. Praha: Academia.
SJP PWN = Słownik języka polskiego PWN [online]. Dostupný z: https://sjp.pwn.pl/slowniki.
SSJ = Slovník slovenského jazyka [online] (1959–1968). Dostupný z: https://www.juls.savba.sk/ssj_peciar.html.
SSJČ = Havránek, B. — Bělič, J. — Helcl, M. — Jedlička, A. [online] (1960–1971): Slovník spisovného jazyka českého. Dostupný z: http://ssjc.ujc.cas.cz/.
SSSJ I = Buzássyová, K. — Jarošová, A. (eds.) (2006): Slovník súčasného slovenského jazyka. A–G. Bratislava: Veda.
SSSJ II = Jarošová, A. — Buzássyová, K. (2011): Slovník súčasného slovenského jazyka. H–L. Bratislava: Veda.
SSSJ III = Jarošová, A. (ed.) (2015): Slovník súčasného slovenského jazyka. M–N. Bratislava: Veda.
SSSJ IV = Jarošová, A. (ed.) (2021): Slovník súčasného slovenského jazyka. O–Pn. Bratislava: Veda.
struna (Hrvatsko strukovno nazivlje). Dostupné z: http://struna.ihjj.hr/.
Strutyński, J. — Warchoł, S. (2004): „Nazewnictwo zoonimiczne w środowiskach wiejskich i miejskich“. In: R. Mrózek (ed.), Nazwy własne w języku, kulturze i komunikacji społecznej. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 99–129.
Svoboda, J. (1960): „K slovanské onomastické terminologii“. Zpravodaj Místopisné komise ČSAV, 1, s. 273–284.
Svoboda, J. — Šmilauer, V. — Olivová-Nezbedová, L. — Oliva, K. — Witkowski, T. (eds.) (1973): Základní soustava a terminologie slovanské onomastiky. Zpravodaj Místopisné komise ČSAV, č. 14.
Šimunović, P. (2009): Uvod u hrvatsko imenoslovlje. Zagreb: Golden Marketing — Tehnička knjiga.
Šrámek, R. (1999): Úvod do obecné onomastiky. Brno: Masarykova univerzita.
Urbańczyk, S. (1991): „Nazwy (imiona własne)“. In: S. Urbańczyk (ed.), Encyklopedia języka polskiego. Wrocław — Warszawa — Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Urniaż, A. J. (2022): „Toponimy w nazwach roślin polikonfrontatywnie“. In: M. Hawrysz — M. Jurewicz — I. Kotlarska (eds.), Zielonogórskie Seminaria Językoznawcze. Bliskie otoczenia człowieka, leksyka, teksty, dyskursy. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, s. 187–194.
Valentová, I. (2019): „Zjednocovanie a vývin onomastickej terminológie“. In: A. Chomová — J. Krško — I. Valentová (eds.), Konvergencie a divergencie v propriálnej sfére…, s. 71–82.
Valentová, I. (2021a): Slovak Equivalents of ICOS Key Onomastic Terms. Dostupné z: https://icosweb.net/wp/wp-content/uploads/2021/12/Slovak_ICOS-Terms-sk-2.pdf.
Valentová, I. (2021b): „Zo slovenskej onomastickej terminológie: onymum, onymia, onomastika“. Kultúra slova, 3, s. 143–153.
Valentová, I. (2022): „Onomastické termíny na označenie vlastných mien neexistujúcich objektov“. Folia onomastica Croatica, 31, s. 157–173. https://dx.doi.org/10.21857/yk3jwhn8g9.
Valentová, I. — Králik, Ľ. — Harvalík, M. — Hladký, J. — Závodný, A. — Imrichová, M. — Gałkowski, A. — Bijak, U. — Bauko, J. (eds.) (2024): Slovenská onomastická terminológia. Bratislava — Trnava: Typi Universitatis Tyrnaviensis.
Vidović Bolt, I. (2011): Životinjski svijet u hrvatskoj i poljskoj frazeologiji I. Zagreb: Hrvatska sveučilišna naklada.
Vuković, S. (2007): „Onomastička terminologija“. Čakavska rič, 35, 1, s. 139–185.
Warchoł, S. (ed.) (1996): Systemy zoonimiczne w językach słowiańskich. Rozprawy slawistyczne 11. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Witkowski, T. (1995): „Probleme der Terminologie“. In: E. Eichler — G. Hilty — H. Löffler — H. Steger — L. Zgusta (eds.), Namenforschung. Ein internationales Handbuch zur Onomastik I. Berlin — New York: Walter de Gruyter, s. 288–294.
Wolnicz-Pawłowska, E. (2016): „Terminologia onomastyczna w tradycji badawczej i praktyce normalizacyjnej“. Onomastica, 60, s. 37–46. http://dx.doi.org/10.17651/ONOMAST.60.3.
WSJP = Batko-Tokarz, B. — Bobrowski, J. — Czelakowska, A. — Grochowski, M. — Przybylska, R. — Waniakowa, J. — Węgrzynek, K. (eds.): Wielki słownik języka polskiego [online]. Dostupný z: https://wsjp.pl/.
Балкански, Т. — Цанков, К. (2016): Енциклопедия на българската ономастика. Велико Търново: УИ „Св. св. Кирил и Методий“.
Бояджиев, Т. (1996): „Зооними в българските диалекти и топонимията“. In: S. Warchoł (ed.), Systemy zoonimiczne w językach słowiańskich. Rozprawy slawistyczne 11. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, s. 29–35.
Бучко, Д. — Ткачова, Н. (2012): Словник української ономастичної термінології. Харків: Ранок-НТ.
Варникова, Е. Н. (2020): „Семантические и словообразовательные особенности кличек лошадей в истории русского языка (по данным переписных книг вологодских монастырей XVI — начала XVIII в.)“. Вопросы ономастики, 17, 1, s. 47–83.
Видеоски, Б. et al. (1983): Основен систем и терминологија на словенската ономастика. Скопје: Македонска академија на науките и уметностите.
Вујанић, М. et al. (2011): Речник српскога језика. Нови Сад: Матица српска.
Георгиев, С. (2000): „Ономастика“. In: С. Георгиев — Р. Русинов (eds.), Енциклопедия на съвременния български език. Велико Търново: ИПК „Свети Евтимий Патриарх Търновски“.
Јанковић, Ј. (2010): „Називи и имена домаћих животиња од прасловенског корена běl- у српском језику“. Славистика, 14, s. 260–274.
Клајн, И. — Шипка, М. (2010): Велики речник страних речи и израза. Нови Сад: Прометеј.
Ковачев, Н. (1987): Българска ономастика. Наука за собствените имена. София: Държавно издателство „Наука и изкуство“.
Ковтюх, С. — Кирилюк, О. (2010): Кінонімія в сучасній українській мові: принципи номінації та способи творення. Кіровоград: Міністерство Освіти і Науки України — Кіровоградський державний педагогічний університет імені Володимира Винниченка.
Крейчи, П. (2019): „За проблематиката на съдържанието на лингвистичните термини зооним и фитоним в български, сръбски, хърватски и чешки език“. Българска реч. Списание за езикознание и езикова култура, 1, s. 49–58.
Крумова-Цкеткова, С. et al. (2013): Българска лексикология и фразеология. Том 1: Българска лексикология. София: Академично издателство „Проф. Марин Дринов“.
Новокмет, С. (2018): „Називи животиња у настави лексикологије српског језика“. Књижевност и језик, 65, 1–2, s. 107–120. Dostupné z: https://doi.org/10.18485/kij.2018.65.1_2.8.
Манолова, Л. (1999): Речник на лингвистичните термини в българския език. София: Наука и изкуство.
Пижурица, М. (1971): „Из ономастике Роваца. Имена домаћих животиња“. Прилози проучавању језика, 7, s. 167–185.
Подольская, Н. (1978): Словарь русской ономастической терминологии. Москва: Наука.
Поротников, П. Т. (1972): „Из уральской зоонимии“. In: А. Суперанская (ed.), Восточнославянская ономастика. Москва: Наука, s. 210–230.
Холанди, Р. (2010): Зоонимната фразеология в английския и българския език. Благоевград: Университетско издателство „Неофит Рилски“.
Шћепановић, П. (2002): „Зооним као ономастички термин“. Српски језик, 7, 1–2, s. 321–326.
Штрбац, Г. (2021): „Фразеологизми с орнитонимском саставницом у српском језику“. Poznańskie Studia Slawistyczne, 20, s. 71–89.
